His Masters Voice en Barraud

vrijdag, 22 april 2011 (8:31)

Een ‘kunstmerk’ toegelicht door Edwin Visser

Nipper was een zwerfhond die liefdevol door de Engelsman Mark Barraud eind 19de eeuw in huis werd genomen. Na diens dood verhuisde de hond naar Liverpool naar de schilder en fotograaf Francis Barraud (1856-1924), de jongere broer van zijn oude baasje. In 1895 ging het hondje dood. Enkele jaren later maakte Barraud, op basis van zijn herinnering, zijn eerste schilderij met Nipper met de titel ‘Dog looking at and listening to a phonograph’.

De fonograaf was het door Edison in 1877 uitgevonden toestel voor het opnemen en weergeven van geluid met behulp van wasrollen. Deze voorloper van de grammofoon met zijn karakteristieke cilinder is te zien op het schilderij uit 1899.

Nadat de titel veranderd was in ‘His Masters Voice’ probeerde de kunstenaar het schilderij te laten tentoonstellen en te reproduceren, maar zonder succes. Zelfs de firma Edison Bell toonde geen belangstelling. Maar Barraud legde zich niet bij deze tegenslagen neer. Om het schilderij aantrekkelijker te maken besloot hij de zwarte hoorn te vervangen door een koperen exemplaar. De manager van de Gramophone Company zag er wel wat in en zei het schilderij te zullen kopen als de oude cilinder vervangen zou worden door de modernere grammofoon variant. Zo gezegd zo gedaan en het nieuwe schilderij werd op 17 oktober 1899 afgeleverd.

De uitvinder van de platte grammofoon Emile Berliner zag het schilderij en vroeg Barraud er nog eentje te maken. Op 10 juli 1900 liet hij, terug in de Verenigde Staten, de afbeelding direct deponeren als merk. Daarna veroverde het beeld de wereld als logo voor ‘Johnson’s Victor talking machines’, dat later overging in RCA, in Amerika en in Europa als ‘His Masters Voice’ grammofoonplaten, dat overging in EMI. Anno nu zijn de territoriale rechten gesplitst tussen deze twee bedrijven, waar door de oorlog een derde gemachtigde, JVC voor Japan, is bijgekomen. Het merk kan nu niet wereldwijd voor muziek gebruikt worden door een en hetzelfde bedrijf.

Uiteindelijk heeft Barraud 24 versies van zijn meest beroemde schilderij gemaakt, voor de vele kantoren, die nu in het bezit zijn van EMI. De schilder ontving eerst 50 Engelse ponden voor de overdracht van de reproductierechten en eenzelfde bedrag voor de overdracht van de auteursrechten.

EMI heeft nu in Engeland muziekwinkels met de naam HMV, de afkorting van His Masters Voice. Nipper luistert er nog steeds naar, nu in de vorm van een icon.

Edwin Visser
ir. Edwin Visser (Twitter: @sogooddesign) is medeoprichter en directeur van designbureau SOGOOD. Hij adviseert bedrijven op het gebied van merkbeleid, ontwikkeling van merkidentiteiten en design. Verpakkingsdesign is zijn specialisme. Hedendaagse kunst is zijn passie.

Het originele schilderij van Barraud