Renault en Vasarely

maandag, 23 januari 2012 (9:15)

Een ‘kunstmerk’ toegelicht door Edwin Visser

De kunststroming op-art, afkorting van optical art, ontstond vóór het computertijdperk. De grondlegger was de Hongaar Victor Vasarely (1906-1997). Hij kwam in 1930 naar Parijs en werkte eerst op reclamebureaus en maakte veel grafisch werk. In de jaren ’50 begon hij met de stijl waarmee hij school zou maken. Eerst in zwart-wit en vanaf de jaren ’60 ook in kleur. Zijn op-art bestaat uit anonieme geometrische en nauwgezette vormen die het oog misleiden.

De lijnen en vormen brengen gezichtsbedrog teweeg. Afhankelijk van het gezichtspunt en de beweging van de toeschouwer wijzigt het beeld. De onvolmaaktheden van het menselijk gezichtsvermogen worden uitgebuit. Niet alleen wordt een statisch beeld in beweging gebracht, maar ook de optische illusie van ruimte en diepte wordt opgeroepen. Met een hedendaags computerprogramma is een dergelijk effect snel gemaakt, maar in zijn tijd was diepgaand onderzoek en tijdrovende uitwerking noodzakelijk. Vasarely’s werk, toegankelijk voor een breed publiek, werd onderdeel van de populaire cultuur en hij beïnvloedde andere kunstenaars, de mode en architectuur. De Vasarely Foundation in het zonnige Aix-en-Provence, die in 1976 werd geopend, is een kunstwerk op zich. Hier komt zijn gedachtegoed in de vorm van architectuur, reliëfs en schilderijen tezamen.

Renault kwam ook bij Vasarely langs. In 1925 was het eerste Renault logo gemaakt met de bekende diamantvorm, waar de naam in het midden stond. In 1972 kreeg Vasarely de opdracht het logo te moderniseren. Het eerste wat hij deed was de naam eruit halen. Het logo werd daarmee een abstract grafisch symbool. Door middel van een lijnpatroon suggereerde hij diepte in het platte vlak. De aanpassing was een succes. De herkenning van het logo liep in Frankrijk op tot meer dan 90%. Pas in 1992 werd zijn ontwerp onder handen genomen. Om meer kwaliteit uit te kunnen stralen, werd het logo werkelijk driedimensionaal gemaakt. Dit past in de trend om van merktekens tastbare objecten te maken. In 2004 kreeg het logo de gele achtergrond mee, net als Nissan van dezelfde groep.

Edwin Visser
ir. Edwin Visser (Twitter: @sogooddesign) is medeoprichter en directeur van designbureau SOGOOD. Hij adviseert bedrijven op het gebied van merkbeleid, ontwikkeling van merkidentiteiten en design. Verpakkingsdesign is zijn specialisme. Hedendaagse kunst is zijn passie.

Victor Vaserely, Cheyt M