woensdag, 13 oktober 2010 (8:08)
Column Wiemer Snijders

Volkswagen Phaeton kan wel wat schaduw gebruiken

Als een vader bekend en succesvol is kan dat wel eens lastig voor het nageslacht zijn. Stap maar eens uit de schaduw van John Lennon, Bill Clinton of Johan Cruijff. Voor de Griekse godenzoon Phaeton was het niet anders. Paradoxaal genoeg ontkwam hij niet aan de schaduw die zijn vader – Helios, de zonnegod – over hem uitwierp. Erger nog was dat een aantal van zijn vrienden zelfs twijfelde of hij daadwerkelijk de zoon was van zo’n machtig man.



Gedreven door zijn bewijsdrang wist hij zijn vader over te halen om hem de zonnewagen (de zon) te laten besturen. U voelt hem al aankomen: dit was gedoemd te mislukken. Phaeton was niet in staat om de wilde paardenkrachten van de zonnewagen in bedwang te houden en richtte grote schade aan (waar Phaeton te dicht langs de aarde scheerde ontstonden de woestijnen). Oppergod Zeus greep in en Phaeton overleefde de rit niet. Tegenwoordig staat Phaeton dan ook synoniem voor ‘iemand die een wagen of bus bestuurt aan een roekeloze en gevaarlijke snelheid’, en ‘iemand die de wereld in brand zou (kunnen) steken’.

Volkswagen
Oud- Volkswagen topman Ferdinand Piëch moet dit verhaal gekend hebben toen hij vlak voor de millenniumwisseling zijn plannen ontvouwde om een limousine te ontwikkelen die ‘alle andere toplimousines in de schaduw zou stellen’. Toch volhardde hij in zijn extreem ambitieuze plannen en stak hij een half miljard in het project. Piëch weet het falen van zijn illustere voorganger wellicht aan een gebrekkige voorbereiding...

Ditmaal was het niet Zeus maar de markt die ingreep. De verkopen bleven uit en het project liep helaas uit op een financieel fiasco. Wat ging er mis? Ik denk dat men teveel oog heeft gehad voor het product (kwaliteit) en te weinig heeft nagedacht over het merk (perceptie). Weer zat het stigma van zijn verwekker Phaeton in de weg. Het VW-logo op een auto van circa anderhalve ton viel niet met elkaar te rijmen. Voor veel mannen is een auto toch een soort verlengstuk van henzelf waarmee andere tekortkomingen gecompenseerd kunnen worden. De aanschaf is voornamelijk op emotie gebaseerd en VW is wellicht wel degelijk, maar imponeert niet. En je wil toch met het mooiste meisje naar huis...

Shadow endorsement
Toch las ik onlangs dat Volkswagen het opnieuw wil gaan proberen met de Phaeton. Wat mij betreft goed nieuws want het is een geweldig mooi product. Het ontwerp is gemoderniseerd, het merk echter niet. Dat laatste is wat mij betreft een gemiste kans voor de rentree van dit meesterwerk. Phaeton is een submerk van het hoofdmerk Volkswagen waarbij laatstgenoemde als endorser fungeert. Uit het voorgaande is wel gebleken dat dit geen gelukkige keuze is geweest: Volkswagen ‘trekt’ het Phaeton-merk teveel naar beneden; het kan geen eigen (premium) leven leiden. Waarom niet kiezen voor wat David Aaker typeert als ‘shadow endorsement’? Hierbij is het hoofdmerk visueel niet gekoppeld aan - in dit geval - het submerk omdat men veronderstelt dat men bekend is met de relatie tussen beide merken. Weinig branches waar consumenten (lees: mannen) zich zo bewust zijn van dergelijke relaties als in de autobranche. Wie weet er bijvoorbeeld niet dat Lexus onderdeel is van Toyota?

This car doesn’t need any branding
Deze oplossing breekt wellicht met een traditie binnen het Volkwagen-merk waarbij de submerken altijd endorsed zijn door het moedermerk. Hoogstwaarschijnlijk een situatie waar onze gestructureerde oosterburen veel moeite mee zullen hebben, maar het vergroot naar mijn mening wel de succeskansen voor deze geweldige auto. Het kan heel subtiel gedaan worden: door in design de familietrekken van Volkswagen terug te laten komen wordt de koper al gerustgesteld dat Phaeton uit een degelijk nest komt; hij heeft zogezegd de neus van zijn vader. Laat het VW-logo verder achterwege en biedt de koper zelfs de keuzemogelijkheid om ‘Phaeton’ niet op de auto te vermelden: de ultieme vorm van exclusiviteit en merkkracht. This car doesn’t need any branding.

Als vader Volkswagen deze stap terug in de schaduw durft te maken zet het ditmaal niet de aarde, maar de harten van mensen in vuur en vlam en krijgt Phaeton eindelijk zijn kans om te schijnen. 

Wiemer Snijders
Wiemer Snijders is partner en consultant bij Idephix merkingenieurs, een onafhankelijk adviesbureau voor merkpositionering en -portfoliovraagstukken. Voor MarketingTribune schrijft hij maandelijks een column over merken en merkstrategie.

11 Reacties • Categorie: Branding, MTXL Bookmark and Share

Reacties

Jan woensdag, 13 oktober 2010, 12:55

Hmmm, moet ik me als rijder van een VW California Coach (camper) nu gaan afvragen of het merk VW mijn camper omlaag trekt of wellicht omhoog stuwt? En in welke mate draagt het hebben van een luifel hieraan bij? En is er dan sprake van een verlenging ivm een tekortkoming of juist andersom? Wel of niet imponeren? In ieder geval een meisje waar je overal mee naartoe kunt gaan…

Wessel Meijer woensdag, 13 oktober 2010, 18:44

@Jan:

Wiemer heeft wel gelijk denk ik; VW is een WAGEN voor het VOLK en de Phaeton is een prestige auto, een sjieke slee, een auto van stand. Past niet bij het VW-gevoel.

“tekortkomingen compenseren”....?

Maar nu heb ik een VW T2 Westfalia camper van 1976 en vraag mij af wat ik hiermee compenseer…. een gebrek aan romantiek, avontuur of vrijheid? Of juist min of meer het omgekeerde: een gebrek aan streberigheid, geldingsdrang of beknotting?

Jan woensdag, 13 oktober 2010, 19:25

@Wessel: ik ben de auto eens gaan bekijken… en switch letterlijk van de VW dealer te Amersfoort (campers) over naar de Phaeton.  Zegt wat over mijn interesse voor dergelijke auto’s, denk ik…  het klopt zeker…!

Ten aanzien van ‘tekortkomingen compenseren’ zit het antwoord in jouw opmerking, en wel ‘...Of juist min of meer…‘ Wat ik wilde aangeven is dat auto’s als een VW camper geenszins compensatiedrang hebben, volgens mij…. (Hoewel, er zal altijd wel een dekseltje op passen…).

Een T2 is wel helemaal te gek… benijdenswaardig vanuit mijn T4 oogpunt… wink

Grtz,

Jan

Hans Derksen woensdag, 13 oktober 2010, 20:31

Wat een zinloos verhaal. Er zijn een paar zaken waar je rekening mee moet houden;
uiterlijk; dit is persoonlijk, ik denk dat er geen betere tijd was om een auto als de Pheaton omstreeks 2003 te introduceren na de vorige recessie van 2002. Als directie zet je een statement ook een stap terug te doen, in ieder geval in prijsbeleving
drivability; hier zit meteen het probleem van de auto en onkunde van de auteur. Een Pheaton is een hartstikke goede auto maar verschaft absoluut minder rijplezier dan een Audi A8 of BMW 7-serie. De auteur van dit artikel kan niet anders dan nooit gereden hebben in deze auto’s!
Prijs; deze was niet attractief genoeg, daarnaast zal de afschrijving absoluut groter zijn dan de andere genoemde merken.
Lexus van Toyota is eveneens een grote flop geworden in de klasse van zakelijke limousines, althans in Europa. De Toyota Camry eveneens. Maar vergeet niet dat de Audi A8 ook een lang traject nodig heeft gehad om tot deze gevestigde orde toe te treden, vanaf de Audi 200 Turbo, via de Audi V8 (meer een opgeklopte Audi 100 van indertijd) naar de eerste A8. Die had wel meteen een sterk USP, namelijk aluminium carrosseriebouw waardoor het gewicht lager uitviel en daarmee de rijeigenschappen sportiever konden zijn. Zeker in combinatie met de andere sterke Audi troef; Quattro.

Conclusie; de Pheaton heeft de Passat W8 als voorganger gekend maar deze is slechts 2 jaar in de verkoop geweest. De Pheaton is een geweldige auto, maar heeft weinig onderscheidend vermogen en sterke interne concurrentie (immers de meeste VW en Audi showrooms liggen niet ver uit elkaar). Als je een AUDI, BMW of Mercedes rijdt wordt je met klasse en stijl ontvangen en geholpen, bij VW kunnen ze denken dat je voor een Polo komt. De Pheaton heeft pech gehad met de entree op de amerikaanse markt vanwege de koers Euro/Dollar (een 2e introductie in de VS vindt nu plaats!). Het merk Volkswagen is mijn inziens ijzersterk. De kernwaardes van het merk, degelijkheid, betrouwbaarheid, veiligheid bieden een brede acceptatie door het gehele modellengamma (jaja ook campers!). Maar entree in deze klasse vergt geduld, sensitiviteit in design en techniek en deels afhankelijkheid van je concurrentie (De vorige BMW 7 was zo lelijk dat Audi kon profiteren). Ongetwijfeld mis ik nu nog elementen in mijn visie maar dit is een betere analyse dan Wiemer Snyder wil doen laten geloven!

Wiemer woensdag, 13 oktober 2010, 21:49

@Hans: Beste Hans,
Ik heb mijn eigen stuk nog eens goed nagelezen maar kan niet zo goed plaatsen waar jouw rancune vandaan komt. Het is me ook niet helemaal duidelijk waar jouw kritiek zich op richt. Toch reageer ik graag kort op je verhaal. Wie weet kan het wat van de onvrede wegnemen.

Ik geef nergens aan dat de introductie van de Phaeton slecht getimed was o.i.d. In mijn introductie refereer in naar de legende van Phaeton - waarmee het niet goed afloopt - en leg ik vervolgens de link naar de teleurstellende verkoop van de auto. Ik weet niet of het Latijnse gezegde ‘nomen est omen’ (de naam is een voorteken) je iets zegt, maar daar zinspeel ik natuurlijk op.

Vervolgens begin je over een probleem van de auto: de rijeigenschappen. Het ontgaat me enigszins hoe mijn onkunde hierin duidelijk wordt. Ik heb het in mijn stuk niet over de rijeigenschappen van de auto. Daarnaast moet ik je teleurstellen dat ik wel degelijk de eigenaar ben van 1 van de door jou genoemde concurrenten. De Phaeton is o.a. gebouwd op het onderstel van de Bentley Continental en deelt het motoren met de Audi A8. De Bentley Continental is de succesvolste Bentley allertijden. Mijn vermoeden is dat de Phaeton niet heel erg zal hebben ondergedaan m.b.t. rijeigenschappen, maar - zoals gezegd - dit punt snijd ik nergens aan. Mede vanwege het feit dat dit nogal persoonlijke voorkeuren zijn en wat mij betreft enigszins losstaat van de merkdiscussie die ik in de column bespreek.

Je opmerking over prijs deel ik: ik denk dat men niet zoveel geld overhad voor die auto. Mijn punt is dat het VW-merk daar (deels) debet aan is geweest. Dat de afschrijvingen dan ook hoger zijn is een logische gevolg daarvan.

Je vervolgt je verhaal met een aantal opmerkingen over Toyota en een vrij gedetailleerd verhaal over het succes van Audi. Ik weet niet zo goed waar ik deze opmerkingen moet plaatsen in relatie tot mijn verhaal (ik gebruikte het Toyota voorbeeld om aan te geven hoe dat bedrijf het brede merk gescheiden heeft van het luxemerk). Als het je om onderscheidend vermogen is te doen, dan zou je je inderdaad kunnen afvragen of de Phaeton daar genoeg over beschikte. Ik denk dat hier wederom het VW-merk een negatieve invloed op heeft gehad op de perceptie van potentiële kopers.

Ik weet te weinig van de verkoop en distributie van de auto om te weten of je daadwerkelijk dezelfde showroom binnenstapte voor een Polo of Phaeton. Verkopen Audi-dealers overigens ook niet gewoon de Audi A1 naast de Audi A8?

Dan nog het slot van je ‘conclusie’. Als je mijn stuk leest, mag het duidelijk zijn dat ik in principe enthousiast ben over de rentree van deze mooie wagen. Er is helemaal niets mis met de kernwaarden van het VW-merk. Ik denk alleen dat de Phaeton meer gebaat is bij een aantal andere kenmerken (o.a.exclusiviteit, finesse, etc). Dit zijn kenmerken die het merk VW mist. Vandaar ook mijn suggestie om in design het VW-merk te laten doorschemeren (‘komt uit een goed/ degelijk nest’), maar het submerk verder te laden met zijn eigen associaties (hetgeen ook de functie is van een submerk). Ik denk dat de Phaeton dus net wat ‘losser’ moet komen te staan van VW.

Mijn analyse is vooral gericht op de wijze waarop het merkenbeleid is toegepast (in het bijzonder hoe de rentree in mijn ogen succesvoller zou kunnen verlopen). Jouw kritiek en opmerkingen hebben vooral betrekking op andere aspecten (het falen van de introductie). Als je mijn verhaal onzin vindt, dan was het wellicht makkelijker discussiëren geweest als je kritiek daarop gericht was. Uit je verhaal is me overigens ook niet duidelijk geworden of je zelf nu positief of negatief bent over de rentree. Enerzijds mist de auto belangrijke USP’s, rijeigenschappen een aantrekkelijke prijs en wordt je niet met genoeg egards ontvangen, anderzijds geef je aan de VW gewoon geduld en geluk moet hebben.

Rest mij nog te zeggen dat ik het natuurlijk jammer vind dat je me van onkunde beticht. Zou je in dat licht overigens de volgende keer mijn achternaam graag wel correct willen spellen?

Met vriendelijke groet,
Wiemer Snijders

Hans Derksen woensdag, 13 oktober 2010, 22:08

@Wiemer
Excuses voor verkeerd spellen van uw naam.
Ik heb het antwoordcgegeven op je vraag: waar ging het mis
Dat ligt niet alleen aan de merkwaarde en identiteit maar bij auto’s aan veel meer aspecten! En als het gaat om merkwaarden liggen VW en Audi gevoelsmatig heel dicht bij elkaar, maar is het verschil, zeker in deze topklasse erg groot. Niet alleen in merkbeleving, maar vooral ook de auto als totaal (imago, drivability, kosten, etc).

Wiemer donderdag, 14 oktober 2010, 7:44

@Hans:
Excuses aanvaard.
Op basis van deze minder ‘verhitte’ reactie kunnen we denk ik een wat zinniger discussie voeren.

Het falen van de Phaeton zal niet enkel en alleen zijn terug te voeren op het merk VW. Mijn expertise ligt bij echter merken en niet bij de productontwikkeling van auto’s en daarom onthoud ik me dus van commentaar op die aspecten. Toch denk ik dat het uitblijven van succes voor het grootste gedeelte te wijten is aan het gekozen merkenbeleid, hoewel andere productkenmerken daar wellicht ook toe hebben bijgedragen - dat sluit ik ook niet uit. In mijn column geef ik aan dat naar mening de focus bij het ontwikkelen van de Phaeton teveel gericht is geweest op het ontwikkelen van een superieure auto. Veel van de geuite kritiek op de auto is terug te voeren op de perceptie/ beeldvorming en daar speelde het VW-log en merk een hoofdrol (ik kom hier zo nog even op terug).

Je stelt dat Audi en VW qua merkwaarden gevoelsmatig heel dicht tegen elkaar liggen. Dat weet ik nog niet zo zeker (ik zou de onderzoeken graag willen zien die dat bevestigen). Als reden noem je dat het naast merkbeleving gaat om zaken als bijvoorbeeld imago. Ik denk dat het merk (uitstraling, design, branding maar ook wijze van endorsement - in casu: een VW logo op de carosserie) van grote invloed is op het imago. Zeker in de categorie auto’s.

Ik denk zelfs dat het in jouw eigen redenering is terug te vinden. Je gebruikt namelijk meerdere keren het argument ‘drivability’. De Phaeton kan zich wat jou betreft daarin niet meten met Audi of BMW. Let wel: die zijn twee merken die zich nadrukkelijk hebben gepositioneerd op ‘drivability’/ sportief rijgedrag. Audi geeft ‘voorsprong door techniek’ en BMW ‘maakt rijden geweldig’. Deze twee merken laden die claims al enkele jaren zeer succesvol.

De Phaeton is voor zover ik weet ook nooit als sportieve auto neergezet, maar eerder als extreem luxe. Mijn vermoeden is dat VW hoopte dat de Phaeton het imago en de kwaliteitsperceptie van het gehele VW-merk omhoog zou halen (om zo evt ook een hogere prijs voor de andere modellen te kunnen vragen). Ik ben bang dat het VW-merk die ‘stretch’ echter niet aankom (vandaar ook de veelgehoorde kritiek dat je met de Phaeton ‘toch in een VW rijdt’).

Ik denk ook niet dat de Phaeton veel heeft bijgedragen aan het meer premium maken van het merk VW. Misschien lukt het VW nu ze de Phaeton enigszins hebben aangepast (o.a. kleiner gemaakt). We zullen het zien.

Huibregtsen donderdag, 14 oktober 2010, 14:21

Jongens,

wat kunnen jullie elkaar lekker bezig houden over zo iets simpels als een auto! Dit laatste is positief bedoeld, opdat ik ook niet object van jullie ongebreidelde toorn wordt.

Ik deel overigens Wiemer’s observatie volledig. Ik heb geen enkele pretentie om iets zinnigs over de rijkarakteristieken van een auto te zeggen anders dan uit eigen gelimiteerde ervaring. Wel hebben talloze kenners, waaronder de uitgever/holofdredacteur van een van de prominente autobladen mij verzekerd, dat de Phaeton goddelijk rijdt.

Na vele jaren Lexus ben ik over gestapt op een Phaeton vijf jaar geleden op advies van bovenstaande. Ik vind het inderdaad een dramatische marketing blunder van VW om niet de weg van Toyota en Nissan te volgen en een nieuw merk te creëren met separate distributie.

De ontvangst in een VW garage verschilt aanzienlijk van die in een Lexus garage. En het probleem van het logo heb ik op gelost door op voor- en achterzijde en op de velgen een zelf ontworpen logo te laten monteren als voorwaarde voor de koop.

Daarmee heb ik ineens een buitengewoon exclusieve auto gekregen, waar menigeen op de weg zijn nek voor omdraait. Alle familieleden en kennissen, die in de auto gereden hebben, roemen zijn rijkarakteristieken.

Het enige echte probleem van de Phaeton is de overdesign in electronica en het falen daarvan, waar de gemiddelde VW garage geen antwoord op heeft.

Maar ja mijn mooiste auto ooit was dan ook een 2 CV.

Wessel Meijer donderdag, 14 oktober 2010, 19:16

@Huibregtsen: “Maar ja mijn mooiste auto ooit was dan ook een 2 CV”

Hang naar zorgeloos, goedkoop en zuinig? Gewoon weer gaan rijden en overal schijt aan hebben. Percepties (proberen te )doorbreken is lachen.

Het verhaal van Wiemer kan ik wel volgen overigens, maar inderdaad, het is niet opgelost met alleen een andere merknaam, het gehele traject, van productie tot verkoop en inruil moet naturlijk gelijke tred houden met het imago en doelgroep van die auto.

Overdesign en falende electronica (waar volgens u sprake van is) zijn natuurlijk ook geen aanraders.

Volgens mij moet Volkaswagen gewoon Volkswagen blijven en niet te moeilijk gaan doen.

Ik zit met smart te wachten op de herintroductie van een (innerlijjk) verbeterde T1 en T2; dat worden BESTsellers. MARK my words.

Theo Hofman donderdag, 14 oktober 2010, 19:53

In 2008 ben ik in het gelukkige bezit gekomen van een Volkswagen Phaeton 3.0 TDI met 150.000 km op de teller. De teller staat nu op 210.000. De wagen heeft naar mijn idee maar één probleem, en dat is het merk. Op de kwaliteit is namelijk niets aan te merken, deze is perfect.
Ik heb Volkswagen geschreven dat ze de volgende versie van deze wagen beter ‘Phaeton’ als merk zouden meegeven, met als subtitel ‘made by volkswagen’. Inderdaad, net zoiets als Toyota met de Lexus heeft gedaan. 
De reactie was dat ik werd bedankt voor de ‘marketing-tip’ waar verder niets mee gedaan is; waarom zouden ze ook.
Het voordeel van dit alles is toch wel, en dat weten maar weinig mensen, dat iedereen voor een habbekrats een (weliswaar gebruikte maar gegarandeerd ben je tweede eigenaar)auto aanschaft (soms met nog geen 100.000 km op de teller), die ook nog overduidelijk Bentley DNA heeft. De Phaeton ís feitelijk een Bentley met een Volkswagen-logo. De wagens komen uit dezelfde fabriek in Dresden. En dat merk je in het gebruik. Je rijdt in een uiterst stille,  comfortabele limousine met standaard teveel om op te noemen. Ik noem ruimte, luchtvering met 4 standen, permanente 4-wheeldrive, volleder, massagestoelen met verwarming en koeling. De wagen is deels handgemaakt en veel delen zoals de deuren, motorkap en kofferklep zijn van aluminium, dus roestbestendig. Voor mij is het dan ook een betaalbare superauto waar ik meer dan genoeg plezier aan beleef. En dat is goed.

Maretta Bos maandag, 14 februari 2011, 22:02

Het uitgangspunt van de heer Snijders dat ‘voor veel mannen een auto toch een soort verlengstuk van henzelf is waarmee andere tekortkomingen gecompenseerd kunnen worden’ is voor hem blijkbaar een herkenbaar fenomeen. Echter ben ik van mening dat er meer (doel)groepen zijn en waar Volkswagen zich met de Phaeton op richt is in mijn beleving het segment van mannen en vrouwen die grotendeels succesvol genoeg zijn om een Mercedes of BMW te kunnen betalen maar bewust kiezen voor de Phaeton omdat zij zich laten leiden door vorm en inhoud en minder behoefte hebben een merk te kiezen waar zij hun autoriteit aan moeten ontlenen of bewijzen en waarvoor zij voor de zg. status van het merk wellicht ook nog extra moeten betalen . Zij preferen ratio/intelligentie boven een externe bevestiging van hun ego en kiezen een comfortabele Limousine die aansluit bij hun authenticiteit. Niet om te compenseren of te importeren. Volkswagen is groot geworden door klein te blijven en dat geldt ook voor veel van zijn berijders. Dus wat mij betreft blijft de Phaeton een Volkswagen. Wat anders?

Reageren

Smileys

Onthoud mijn persoonlijke informatie

Stuur mij een mail bij een nieuwe reactie

Submit the word you see below:


Pagina 1 van 1