[column] To clean or not to clean

Chaos is vervelend en werkt bovendien vaak stressverhogend. Ik neig er dus naar dit te voorkomen door het aanbrengen van structuur. Want structuur leidt tot voorspelbaarheid. En voorspelbaarheid tot efficiëntie. Toch?

Je zou het wel zeggen als je kijkt naar de legio mogelijkheden om ‘orde scheppen’ als competentie te trainen. Sinds een aantal jaar zijn de zelfhulpboeken met stappenplannen niet aan te slepen. Opruimgoeroes zijn de sterren van vandaag. En elke wilde droom kan met behulp van de nieuwste notitie-tool in een digitale bucketlist worden gevangen.

Onze dagen worden zo een aaneenrijging van to do’s en actiepunten, met de werkvloer als ultiem podium voor rechtlijnigheid. We noemen het niet voor niets een ‘organisatie’. Hoe dan ook, sinds ik bij Vandejong werk, zie ik dat structuur hier vooral beperkingen met zich meebrengt. Juist uit chaos en improvisatie ontstaan de meest creatieve ideeën.

Creatieve structuur

Het is niet dat de creatieve sector totaal geen structuur kent; creatieven kunnen niet eindeloos in een hangmat hangen tot ze een goed idee hebben. Opdrachtgevers hebben vaststaande budgetten en deadlines, en willen bovendien processen en resultaten begrijpen.  Daarom werken wij met heldere formats als workshops, design sprints en roadmaps. Maar wat mij opvalt is dat mijn collega’s chaos soms doelbewust toelaten. Met de bedoeling om onverwachte verbindingen te leggen die leiden tot oorspronkelijke ideeën.

Deze zomer zag ik in ons kantoor links en rechts stukjes hout liggen, waar fluoriserend plexiglas in was gestoken. Het leek niemand op te vallen. Toen ik er naar vroeg, bleken het prototypes voor een bar te zijn.Toen ik net begon in mijn nieuwe werkomgeving oogde ons kantoor naar mijn maatstaven simpelweg chaotisch. Overal waar ik keek, zag ik stapels papier, flarden van brainstorms, foto’s, magazines en boeken. Ik kwam uit de zeer geordende omgeving van duidelijke voorschriften en een ‘clean desk policy’.

Mijn eerste focus was dus standaardiseren en organiseren. En dat helpt...in het creëren van meer tijd om de chaos toe te laten. Ik wil niet beweren dat orde nooit iets goeds kan voortbrengen. Maar ik ben er inmiddels wel van overtuigd dat chaos creativiteit stimuleert. Rommel zelfs, als je het Nobelprijswinnaar Albert Einstein vraagt. Hij verwoordde mijn punt van deze column namelijk een stuk bondiger, en zei: ‘Als een rommelig bureau staat voor een rommelige geest, waar staat een leeg bureau dan voor?’ Precies mijn punt.