[column] Hoe kleine ‘duwtjes’ het verschil kunnen maken

In de column van vandaag een aantal best practices en een aantal van onze eigen ideeën.

Digitale vervuiling

Gisteren introduceerden we een nieuwe beweging binnen de designwereld: Duurzame UX. Ontwerpers beginnen in hun werk bewuster rekening te houden met duurzaamheid, om hun eigen CO2-voetafdruk én die van hun gebruikers te verkleinen. De maatregelen lopen in grootte uiteen, maar laten stuk voor stuk zien dat men zich bewust is van digitale vervuiling. Vandaag willen we laten zien hoe kleine veranderingen in UX al een groot verschil kunnen maken voor onze planeet.

Klein beginnen

Ontwerpers kunnen met kleine prompts in hun interface de CO2-voetafdruk van hun gebruikers verkleinen. Het is niet zo dat ze door het aanpassen van hun content rechtstreeks het digitale vervuilingsprobleem aanpakken. Wat ze wel doen, is hun content zo inrichten dat de gebruiker keuzes kan maken die beter zijn voor het milieu.
Op verschillende plaatsen zien we kleine aanpassingen om duurzamere keuzes te stimuleren. In december 2019 introduceerde H&M in Nederland een nieuwe, milieuvriendelijkere bezorgmethode. Voor hetzelfde, normale bezorgtarief kunnen gebruikers voortaan kiezen hun pakketje door een vrachtwagen op biogas te laten vervoeren, gevolgd door aflevering per fietskoerier.

De milieuvriendelijke bezorgservice van H&M

Om de hoeveelheid plastic afval te verkleinen, biedt Deliveroo voortaan de optie om te eten te bestellen zonder plastic bestek. De optie voor plastic bestek is voortaan automatisch uitgeschakeld, met ernaast een korte uitleg waarom deze optie beter is voor het milieu. Wie toch plastic bestek wil, kan hier nog steeds voor kiezen door de optie weer in te schakelen.

Keuze-optie voor plastic bestek standaard op ‘nee’ bij Deliveroo

Hoe we nog meer kunnen doen

Artiom Dashinsky bespreekt in zijn artikel Product Design for Sustainability (2016), verschillende manieren waarop bestaande interfaces duurzaamheid kunnen stimuleren. Hij laat zien ‘hoe kleine, eenvoudige verbeteringen al een effect op het milieu kunnen hebben’.
In zijn eerste voorbeeld bespreekt Dashinsky een duurzamere manier om documenten af te drukken. Soms staan er op de laatste pagina van een afgedrukt document nog slechts enkele zinnen. Als de interface een optie zou bieden om het document te verkleinen (of om dit automatisch te doen), zou dat een hoop papier besparen.

Artiom Dashinsky: afdrukinterfaces anders inrichten

Ook voor Google Maps heeft Dashinsky een voorstel: vermeld de milieuvriendelijkste vervoersopties als eerste. Als de app openbaar vervoer of vervoer per fiets zou aanbevelen boven de auto of taxi, zou dit voor mensen een stimulans kunnen zijn om voor die eerstgenoemde opties te kiezen, ook al duurt de reis daardoor langer.

Artiom Dashinsky: andere vormgeving voor Google Maps

Ons idee: berichten en afbeeldingen comprimeren

Net als Artiom Dashinsky hebben we kritisch gekeken naar apps die we dagelijks gebruiken en nagedacht over manieren waarop we onze eigen CO2-voetafdruk zouden kunnen verkleinen, zonder ons telefoongebruik te beperken.
De huidige berichten-apps gaan verder dan een simpel tekstbericht. We delen voortdurend data met anderen: van emoji's tot korte video's. Dat onze contacten deze data binnen enkele seconden ontvangen, vinden we fantastisch, maar veel mensen zijn zich niet bewust van de grote impact die deze data-uitwisseling heeft.
Content die we via WhatsApp versturen, zoals foto's, wordt automatisch verkleind. De gemiddelde gebruiker merkt daar niets van. Afbeeldingen via iMessage worden juist in de volledige resolutie verstuurd. Zelfs een willekeurige selfie naar je beste vriend of vriendin wordt in onnodig perfecte kwaliteit verstuurd. Dit kost extra computationele energie en zorgt dus voor een hogere belasting van het milieu.
Met WhatsApp (automatische verkleining van foto's) en de Apple Mail-app (die gebruikers de optie biedt om e-mailbijlagen te verkleinen) als inspiratie bedachten we een kleine aanpassing in de gebruikersinterface van iMessage.
Onze aanpassing biedt de gebruiker bij het versturen van foto's de keuze uit verschillende formaten. We besloten de keuze voor verkleinen aan de gebruiker zelf te laten, omdat mensen hun foto's soms toch in het volledige formaat, zonder kwaliteitsverlies, willen versturen. Om duurzame keuzes te stimuleren, is automatisch het kleinste formaat geselecteerd. Gebruikers kunnen deze keuze gemakkelijk wijzigen, door de gewenste optie aan te klikken.

Ons idee: iMessage uitbreiden met beeldcompressie

Maar heeft zo'n kleine verandering in UX wel effect op grotere schaal? Laten we eens wat berekeningen maken.
Volgens onderzoek op Wonder (Wonder, 2016) worden er per dag (wereldwijd) gemiddeld 1,8 miljard digitale afbeeldingen gedeeld. Welk percentage van die afbeeldingen via iMessage wordt verstuurd, is helaas niet bekend. Om toch een schatting te kunnen maken, gaan we uit van de statistische gegevens van WhatsApp: 2,5% van de berichten die via hun berichtenservice worden verstuurd, betreft afbeeldingen.
De meest recente gegevens laten zien dat gebruikers van iMessage in 2013 in totaal 800 miljard berichten verstuurden. Op basis daarvan zou je kunnen aannemen dat er via iMessage dagelijks 45.000.000 afbeeldingen worden verstuurd.

De hoeveelheid CO2 die dagelijks wordt uitgestoten via iMessage is vergelijkbaar met 11.862 mensen die van Parijs naar New York vliegen

Als we uitgaan van de gemiddelde grootte van via de telefoon verstuurde afbeeldingen (13,18 MB (S. Hollister, CNet, 2015)), dan komen we uit op een totale hoeveelheid van 593.100.000 megabyte aan data die dagelijks wordt verstuurd, oftewel 593,1 terabyte. Hiermee stoten we 11.862 ton CO2 per dag uit, wat gelijk staat aan 11.862 passagiers die van Parijs naar New York vliegen (Energuide, z.d.).
Door de afbeeldingen die we versturen te verkleinen, kunnen we deze hoeveelheid met zo'n 40% terugbrengen. Met een compressieratio van 1,72 zou JPG2000 de totale hoeveelheid gedeelde data kunnen terugbrengen tot 345 terabyte. We zouden zelfs nog een stap verder kunnen gaan door gebruik te maken van compressie op basis van AI. Hiermee zouden we de hoeveelheid data verder kunnen verkleinen tot 280 terabyte per dag. Van die 11.862 van Parijs naar New York vliegende mensen zouden er dan nog maar zo'n 5.600 over blijven. Al deze berekeningen zijn gebaseerd op de paper Integer Discrete Flows and Lossless Compression (Hoogeboom, 2019).

 

Frictie versus naadloos

Zoals eerder al aangegeven, zorgt WhatsApp ervoor dat afbeeldingen automatisch worden gecomprimeerd. Het is een proces dat helemaal buiten de gebruiker om gaat. Hieraan ligt, deels, een financiële overweging ten grondslag. Kleinere afbeeldingsformaten betekenen immers minder servers, wat weer minder exploitatiekosten betekent. Dit kan een belangrijke factor zijn voor een bedrijf dat een ‘gratis’ product aanbiedt, maar betaalt voor zijn eigen servers. Maar een nog belangrijkere overweging is ontwerpfrictie. Frictie is alles dat gebruikers ervan weerhoudt om hun doelen te bereiken of dingen zo snel mogelijk gedaan te krijgen. Je kunt het zien als het tegenovergestelde van intuïtief of moeiteloos. Toch hoeft frictie voor de gebruiker niet per se negatief te zijn.

Zijn berichtenapps de aangewezen middelen om duurzaamheid te bevorderen?

Bij iMessage en WhatsApp draait alles om het naadloos versturen van berichten. Een foto versturen gaat heel simpel. Als je een extra handeling toevoegt om duurzaamheid te stimuleren, voegt dat ‘onnodige’ frictie toe aan die gebruikerservaring. Maar misschien is dit soort ‘frictie’ juist precies wat de consument nodig heeft.

Maar misschien is dit soort ‘frictie’ juist precies wat de consument nodig heeft

De meeste consumenten hebben nog nooit nagedacht over de computationele energie die ze verbruiken met het versturen van hun berichten. Het hele product is juist zo ingericht dat de eindgebruiker een zorgeloze gebruikservaring heeft. Door die extra stap in te bouwen, kun je gebruikers laten beseffen dat het versturen van een afbeelding ook een schaduwkant heeft - je kunt ze bewuster maken. De vraag blijft wel: is een functioneel berichtenproduct als iMessage of WhatsApp het aangewezen middel om zo'n boodschap uit te dragen?

Deze column is geschreven door Danique de Bies & Kent de Bruin. De illustraties zijn van de hand van Matthijs Nolst Trenité en de data & berekeningen van Gabriela Onu.

Lees ook:
Deel 1: Software vervuilt de wereld