Kleine supermarkt als trekker dorpscentrum

Directe aanleiding voor de studie is de voorgenomen verplaatsing van de Poiesz-supermarkt in Koudum. Het vermoeden bestond dat de resultaten zijn te extrapoleren naar meer locaties in Nederland.

De onderzoekers concluderen dat supermarkten op een centrale en goed geïntegreerde locatie niet alleen eigen bezoekers trekken, maar ook klanten naar omliggende winkels en horeca kunnen leiden. Een belangrijke voorwaarde daarbij is dat andere winkels op korte loopafstand liggen. In de onderzochte literatuur wordt een afstand van ongeveer 80 meter genoemd. Ook de zichtbaarheid van het overige winkelaanbod speelt een rol.

De situatie in Koudum illustreert dat effect. Koudum betreft een dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland tussen Stavoren en de Fluessen met circa 2.800 inwoners. De huidige supermarkt staat in het centrum, maar de beoogde nieuwe locatie ligt circa 600 meter van het kernwinkelgebied. Daarmee wordt volgens Haartsen en Weening de grens van een korte loopafstand ruimschoots overschreden. Bovendien zijn winkels en horeca vanuit de nieuwe supermarktlocatie niet zichtbaar.

Dat kan vooral gevolgen hebben voor bezoekers die het dorp niet kennen. Toeristen en recreanten die via vakantiepark De Kuilart, de jachthaven of camping Coldum naar Koudum komen, zullen hun supermarktbezoek op de nieuwe locatie minder vanzelfsprekend combineren met een bezoek aan het dorpscentrum. De onderzoekers stellen dat bezoekers daar mogelijk niet eens ontdekken dat Koudum daarnaast een winkel- en horecagebied heeft.

‘Supermarkten die centraal en goed geïntegreerd in het winkelgebied liggen, fungeren als publiekstrekkers’, schrijven de onderzoekers. Voor Koudum betekent dit volgens hen dat het voor de aantrekkelijkheid en levensvatbaarheid van het centrum van belang is dat de supermarkt ruimtelijk onderdeel blijft van het dorp.

Het onderzoek onderstreept daarmee een bredere betekenis van supermarktlocaties voor lokale retail. Niet alleen de omvang of formule van een supermarkt is relevant, maar ook de ruimtelijke positie ten opzichte van andere winkels. Het behoud van een supermarkt als publiekstrekker in het dorpshart kan daarmee van belang zijn voor het voortbestaan van het omliggende winkelaanbod.

Bron: Rijksuniversiteit Groningen, Faculty of Spatial Sciences, 8 september 2026. Onderzoek van Tialda Haartsen en Kees Weening. Foto: David Kang | Unsplash