[column] Anti-MacDo

In de jaren 60 zwoegde mijn vader zich in zijn Peugeot 404 door het Franse land op weg naar een zonnige vakantiebestemming. Over de fameuze RN7, de meest iconische van alle Franse Routes Nationale. Van Parijs naar Nice, 1.000 kilometer lang. De RN7 was de Route des Vacances, ver voordat de Autoroute du Soleil bestond. Ze stond ook bekend als de Route Bleue, de Blauwe Weg, die naar de Méditerranée leidde. De blauwe zee, die al in 1957 door Toon Hermans werd bezongen als ode aan de door toeristen felbegeerde, heldere zee die aan het eind van de lange reis op hen wachtte. Want lang was die reis. Overnachten in een Frans pension of een chambre d’hôtes. Vroeg in de morgen een ontbijt met broodjes met alleen boter en confiture en een enorme kom café au lait en dan weer door! Tijdens het vervolg van de reis werd er langs de weg gegeten. Een picknickje langs de rand van een weiland of in de schaduw van een bos. Eenvoudig, maar voedzaam en -naar wij toen vonden- heel erg Frans. Stokbrood, La Vache qui rit, salami, een bol flesje Orangina. Gekocht bij kleine winkels, die je in de talloze dorpen langs de RN7 tegenkwam. Hoe anders is dat nu.

Hypermarchés
Frankrijk kent een enorme leegloop van het platteland. De dorpen ontvolken, de huizen vervallen, de winkels verdwijnen. In de plaats daarvan kent Frankrijk gigantische super- en hypermarchés. Winkels van 10.000 m2, waar de dagelijkse boodschappen te koop zijn, maar ook tuinmeubels, ijskasten en kleding. Hoewel het aantal van dit soort megawinkels de laatste jaren niet meer toeneemt, hebben ze de rol van al die kleine winkels overbodig gemaakt. Bijzonder is ook dat het ‘drive’-concept in Frankrijk enorm populair is. Consumenten bestellen hun boodschappen online en pikken ze met de auto op bij een afhaalpunt.

Fastfood
De tijd, dat de Fransen hun gekochte etenswaren ook allemaal gebruikten om zelf te koken, is inmiddels ook voorbij. Er wordt steeds meer gekozen voor gemak met kant-en-klaarmaaltijden en in supermarkten semi-bereide producten. Daarnaast wordt er steeds meer buiten de deur gegeten. Niet in de traditionele restaurants, want te duur, maar in de restauration rapide. De Fransen zijn inmiddels uitgegroeid tot de grootste fastfoodconsumenten ter wereld. Met McDonald’s als marktleider. Het land telt inmiddels meer dan 1.600 restaurants van ‘MacDo’. Het hoogste aantal in Europa. De gele M kom je in Frankrijk dan ook werkelijk overal tegen. Deze massale aanwezigheid van McDonald’s stuit al decennia op felle kritiek vanwege de teloorgang van de eigen Franse eetcultuur, de groeiende zorgen over overgewicht en het Franse verzet tegen globalisering en de Amerikaanse cultuurdominantie.

Ambivalent
Frankrijk heeft altijd een ambivalente houding aangenomen als het om Amerika gaat. Een haat-liefdeverhouding, die cultureel tot uitdrukking komt in een Franse fascinatie voor Amerikaanse films, series en muziek, maar die zich ook uit in een lange traditie van antiamerikanisme, waarvan de 'ANTI-MACDO'-graffiti een manifestatie is. Veel Fransen verlangen terug naar het Frankrijk, dat Gilbert Bécaud in ‘C’est en septembre’ bezingt. Een Frankrijk zonder toeristen, zonder overvolle campings en stranden en zonder die onsmakelijke Amerikaanse hamburgers.

Frankrijk en Amerika. Ik heb nog een weetje. Het prachtige Franse chanson van Bécaud is voor een groot deel… Amerikaans. Samen gecomponeerd met Neil Diamond: ‘September Morn’.

Charles Borremans

foto: Prades in departement Pyrénées-Orientales (CB)