Big Tech-speeltje Black Friday verliest aan populariteit

Big Tech-speeltje Black Friday verliest aan populariteit
  • Food-en-retail
  • 20 nov 2026 @ 08:00
  • Link
  • Peter van Woensel Kooy
    Peter van Woensel Kooy

    senior redacteur, merk-expert
    MarketingTribune
  • Geen tag

Black Friday blijft een belangrijke verkoopperiode voor retailers, maar de belangstelling van consumenten neemt af. Minder mensen kijken uit naar de kortingsdagen en ook de koopintentie loopt terug. Tegelijkertijd worden prijsbewustzijn en kritiek op overconsumptie zichtbaarder. De traditionele kortingspiek heeft bovendien plaatsgemaakt voor een campagneperiode die zich inmiddels over vrijwel heel november uitstrekt.

 Voor retailers ligt de uitdaging in het aantonen van werkelijk voordeel en het maken van onderscheid.

Dat blijkt uit het jaarlijkse consumentenonderzoek van ABN Amro en Q&A Retail. Aan de editie van 2026 deden 1.969 consumenten mee. Van hen verwacht 57 procent tijdens Black Friday of Cyber Monday een aankoop te doen. Dat is drie procentpunt minder dan in 2025. Ook de daadwerkelijke deelname aan de vorige editie liep terug: van 47 naar 45 procent. Vooral het enthousiasme neemt af. Waar vorig jaar nog 31 procent van de ondervraagden Black Friday geweldig vond, is dat nu 23 procent. Het aandeel consumenten dat neutraal tegenover de kortingsdagen staat, steeg van 37 naar 44 procent. De koopjesperiode lijkt daarmee steeds minder vanzelfsprekend een feest voor consumenten, concluderen de onderzoekers.

Black Friday vindt zijn oorsprong in de Verenigde Staten. De dag na Thanksgiving markeert daar traditioneel het begin van het kerstkoopseizoen, met kortingen die bij sommige winkels kunnen oplopen tot 70 procent. Sinds 2015 is ook de Nederlandse retail op de actie ingesprongen. Dit jaar valt Black Friday op 27 november, met Cyber Monday op de eerstvolgende maandag.

Kortingsmaand
De ontwikkeling naar een langere actieperiode zet door. Waar Black Friday oorspronkelijk draaide om één dag en het aansluitende weekend, proberen retailers consumenten inmiddels gedurende een groot deel van november te verleiden. Adidas startte op 29 oktober al met de eerste concrete Black Friday-campagne van dit jaar. Begin november volgden grote elektronicaketens. De kortingsdag is daarmee volgens de onderzoekers steeds meer een kortingsmaand geworden. Voor retailers biedt dat mogelijkheden om aanbiedingen te spreiden en verschillende doelgroepen op uiteenlopende momenten te bereiken. Tegelijkertijd dreigt gewenning. Een consument die wekenlang dezelfde kortingsboodschap voorbij ziet komen, kan de urgentie ervan verliezen. Prijsvergelijking speelt bovendien een steeds grotere rol bij de voorbereiding op aankopen.

Jongeren kopen vaker
De verschillen tussen leeftijdsgroepen zijn aanzienlijk. Van de 18- tot en met 26-jarigen deed 76 procent mee aan Black Friday 2025. Bij de 71- tot en met 82-jarigen was dat slechts 9 procent. Ook voor de editie van dit jaar lopen de verwachtingen uiteen. Van de jongste groep zegt 88 procent een aankoop te verwachten, tegenover 21 procent van de oudste consumenten.

Opvallend is dat financiële zorgen de koopintentie niet noodzakelijk temperen. Van de consumenten die zich veel zorgen maken over hun financiële situatie, verwacht 68 procent iets te kopen tijdens Black Friday. Bij mensen met weinig of geen financiële zorgen is dat 48 procent. Voor bijna de helft (48%) van de financieel bezorgde groep vormen de aanbiedingen een mogelijkheid om producten aan te schaffen die anders buiten bereik blijven.

Kleding en elektronica
Ook dit jaar staan kleding en schoenen bovenaan de lijst met populaire productcategorieën. Van de consumenten die een aankoop verwachten, noemt 49 procent deze artikelen. Elektronica volgt met 43 procent en cadeauartikelen met 35 procent. In alle drie de categorieën liggen de percentages lager dan in 2025, toen ze respectievelijk 53, 47 en 38 procent bedroegen. Ongeveer een derde denkt drogisterij- en parfumerieproducten te kopen, vergelijkbaar met vorig jaar.

Bij de winkelkeuze voert Bol de lijst aan. Dertig procent van de respondenten is van plan daar iets aan te schaffen. MediaMarkt volgt met 13 procent. De voorkeuren verschillen ook naar geslacht. Elektronica is met 53 procent de populairste categorie onder mannen. Bij vrouwen voeren kleding en schoenen de lijst aan, met 60 procent.

Minder impulsaankopen
Consumenten gaan bewuster met de aanbiedingen om. Bijna de helft (46%) vergelijkt vooraf prijzen en houdt aanbiedingen in de gaten. Daarnaast volgt 40 procent online acties en nieuwsbrieven. AI-tools kunnen het zoeken naar gunstige prijzen en het vergelijken van producten verder vereenvoudigen. Toch bereidt een groeiende groep zich helemaal niet voor: 21 procent tegenover 17 procent in 2025.

Ook de gevoeligheid voor impulsaankopen neemt af. Het aandeel consumenten dat door een aantrekkelijke aanbieding iets koopt wat niet op het boodschappenlijstje stond, daalde van 43 naar 36 procent. Het percentage dat een geplande aankoop bewust uitstelt tot de kortingsperiode liep terug van 46 naar 43 procent. Wel wacht nog altijd 47 procent vanwege de gestegen prijzen bewust op een aanbieding. Vorig jaar was dat 52 procent.

Ook bij de bestedingen is terughoudendheid zichtbaar. Van de consumenten die eerder aan Black Friday deelnamen, verwacht 31 procent dit jaar meer uit te geven dan in 2025. Een jaar geleden was dat nog 35 procent. De meerderheid (56%) rekent op ongeveer hetzelfde bedrag, terwijl 14 procent denkt minder te besteden.

Kritiek op overconsumptie
Naast de afnemende kooplust groeit de maatschappelijke kritiek. Iets meer dan de helft van de ondervraagden vindt dat Black Friday overconsumptie aanjaagt en schadelijk is voor milieu en samenleving. Vorig jaar was dat 48 procent.

Een derde (33%) spreekt waardering uit voor winkels die hun verkoopstrategie niet hoofdzakelijk op kortingen baseren. Ook het bewust overslaan van Black Friday wordt door een deel van de consumenten positief beoordeeld. Het aandeel dat het goed vindt wanneer winkels daarmee een signaal tegen overconsumptie afgeven, steeg van 26 naar 29 procent. Twintig procent verwacht wel aanbiedingen van grote winkelketens, maar niet van kleinere winkeliers.

Bij consumenten die niet meedoen, spelen zowel praktische als principiële overwegingen. Twee derde (66%) koopt liever alleen wanneer daar daadwerkelijk aanleiding toe is. Dat is vijf procentpunt meer dan vorig jaar. Verder vindt 44 procent Black Friday een overbodige commerciële actie. Bijna een derde zegt bovendien al voldoende spullen te bezitten, een stijging van drie procentpunt.

Andere strategie voor retailers
Voor retailers vraagt de veranderende houding om een andere benadering van november. Een maand lang dezelfde kortingsboodschap herhalen, is weinig onderscheidend. Een gefaseerde campagne biedt meer mogelijkheden. Denk aan een beginperiode waarin productinformatie en prijsvergelijkingen centraal staan, gevolgd door wisselende aanbiedingen per productcategorie. In de laatste fase kunnen retailers de werkelijke einddatum of aanvullende diensten, zoals bezorging, advies en garantie, onder de aandacht brengen.

Transparantie over prijzen is daarbij essentieel. Consumenten vergelijken steeds nadrukkelijker en kunnen met AI-tools sneller inzicht krijgen in prijsverschillen. Een duidelijke vermelding van de oorspronkelijke prijs, de actieprijs en de geldigheidsduur helpt om vertrouwen te behouden. Ook nieuwsbrieven en digitale aanbiedingen kunnen meer bieden dan alleen kortingscodes, bijvoorbeeld voorraadmeldingen, productvergelijkingen en aantrekkelijke bundels.

Kleding, schoenen en elektronica verdienen op basis van de koopintenties een prominente plaats in het aanbod. De verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke consumenten kunnen daarbij richting geven aan de communicatie, zonder dat retailers zich blindstaren op traditionele doelgroepindelingen.

Belangrijker is de keuze die een retailer maakt over zijn positie in de actieperiode. Meedoen met kortingen, een eigen invulling kiezen of bewust niet deelnemen: alle drie kunnen werken, mits de keuze aansluit bij het merk. Wie aanbiedingen doet, moet het voordeel aantoonbaar maken. Winkels die Black Friday overslaan, kunnen juist aandacht vragen voor kwaliteit, reparatie, hergebruik en de levensduur van producten. Een kortingscampagne zonder herkenbare merkgedachte dreigt in het groeiende aanbod weinig op te vallen.

Tot slot vraagt de langere actieperiode om een bredere beoordeling van de resultaten. Niet alleen de omzet tijdens Black Friday zelf telt, maar ook de marge, het aantal nieuwe klanten, herhaalaankopen en retouren gedurende de hele maand november. Een hoge omzetpiek zegt weinig wanneer die gepaard gaat met forse margedruk en veel retourzendingen. De uitdaging voor retailers is niet om zo veel mogelijk korting te geven, maar om consumenten een overtuigende reden te bieden om juist bij hen te kopen.

foto: Markus Spiske | Unsplash

Peter van Woensel Kooy

Laatste reacties

Nieuwsbrief

  • Mis niets! Schrijf je nu in voor de gratis nieuwsbrief.
  • Inschrijven

Word abonnee en ontvang:

  • ✔ Elke maand MarketingTribune thuis op de mat
  • ✔ Maar liefst €100,- korting op alle MarketingTribune events

MarketingTribune | Vacatures

Dé plek voor een nieuwe stap in je carrière! Ontvang nieuwe relevante vacatures direct in je inbox:

 

Job Alert

MarketingTribune Events


  • MarketingTribune.nl/food-en-retail is het toonaangevende informatieplatform voor en over retail in Nederland. Nieuws, meningen, achtergronden, trends op het gebied van detailhandel en e-commerce? Geen professional in retail kan zonder.
  • MarketingTribune: meer over marketing en merken