[column] Europapa

Big Tech is machtiger dan overheden. Google bepaalt welke informatie je te zien krijgt. Facebook en X beïnvloeden verkiezingen en het publieke debat. Amazon beheert de digitale infrastructuur waarop hele economieën draaien. TikTok vormt de cultuur en het denken van een hele generatie. We wisten al lang dat de macht van bedrijven als Meta, X en TikTok ongekend groot is, maar dat Big Tech nu een geopolitieke macht is geworden, staat haaks op de oorspronkelijke belofte van het internet.

Verdwenen, opgeslokt, uitgefaseerd, weggeconcurreerd
Het internet beloofde ooit autonomie en vrijheid. Een gedecentraliseerd netwerk waar iedereen vrij kon communiceren en informatie kon delen. XS4All stond aan de wieg van publieke internettoegang in Nederland en was een van de meest invloedrijke providers in Europa op het gebied van digitale rechten en ethisch internetgebruik. De Digitale Stad was een pionier in online gemeenschappen. Hyves was een sociaal netwerk dat paste bij onze cultuur. Allemaal verdwenen. Opgeslokt, uitgefaseerd, weggeconcurreerd door Big Tech met diepe zakken en agressieve groeistrategieën. In Europa worden we in het digitale tijdperk gedwongen te kiezen tussen Amerikaanse datagraaiers en Chinese algoritmewapens. Er is geen Europees socialmediaplatform. Geen platform waar de Europese stem spreekt, waar onze waarden en cultuur centraal staan. En dat is, als je erover nadenkt, best vreemd.

Waar blijft het Europese alternatief?
We zien het gebeuren, wijzen met het vingertje, reguleren met GDPR en boetes opleggen. De Volkskrant heeft X de deur gewezen, Brussel beboet Meta, maar ondertussen doen we niks. We vechten tegen het kwaad zonder een alternatief te bouwen. We klagen over het verlies van autonomie, maar werken niet aan het terugwinnen ervan. We steken miljarden in GDPR-boetes, maar investeren geen cent in een Europese keuze. En terwijl wij druk discussiëren over digitale ethiek, zet Big Tech gewoon de volgende stap. Zuckerberg duwt ons richting zijn Metaverse. Musk maakt X tot een betaalmuur. En Europa? Europa blijft toekijken!

Verschuiving is al begonnen
Marleen Stikker van De Digitale Stad voorspelt dat Big Tech over vijf jaar niet meer dominant zal zijn. Dat lijkt nu misschien een utopie, maar de verschuiving is al begonnen. Niet omdat overheden dat regelen, maar omdat mensen zelf alternatieven zoeken. We zien het overal. Mensen kopen liever direct bij de boer dan bij een supermarktketen. Kiezen voor lokale initiatieven in plaats van globalistische ketens. We verlangen naar kleinschaligheid, autonomie en kortere lijnen tussen producent en consument. Een eerlijke herverdeling van geld en macht. MVO Nederland lanceerde onlangs het Broodje Utrecht. Een broodje als brug tussen boer en bord. Kortere lijnen tussen boeren en consumenten. Het kan nu, dankzij de technologie die we al hebben.

17 miljoen Nederlanders
Waarom blijven we miljarden steken in GDPR-boetes, maar investeren we geen cent in een nieuw Europees socialmediamerk? Waarom blijven we vechten tegen Big Tech, terwijl we ook kunnen bouwen aan iets beters? Een platform dat technologie weer in dienst stelt van de samenleving en de democratie. Een platform gehost en gereguleerd in Europa, zonder buitenlandse inmenging. Europa heeft de schaal, de technologie en de middelen om dit te bouwen. Als 17 miljoen Nederlanders vandaag besluiten om samen een socialmediaplatform te beginnen, dan is dat morgen een feit. Waar wachten we nog op? We kunnen vandaag Europapa beginnen.

Dit artikel verscheen eerder in MarketingTribune 02, 2025.