[column] Stop met GeneratieGeneraliseren

Neem alleen al de vele contentcreators die hun way to fame plaveien met filmpjes en memes, waarin ze mensen van verschillende generaties spelen. Gen Z vs. Gen X. Vaak zo flauw en stereotype dat het weinig meer te maken heeft met de werkelijkheid. Welke stereotype beelden en ideeën over de jongste generatie komen wij vaak tegen?

Gen Z is lui. Een eerste uitspraak die ik ook vaak hoor bij presentaties is dat Gen Z niet wil werken. Gevolgd door ‘Ze willen parttime werken, maar wel meer dan fulltime verdienen’. Veel werkgevers komen mensen tekort en zouden het liefst zien dat hun medewerkers meer uren draaien. Terwijl cijfers van het CBS laten zien dat jongeren tussen de 15 en 25 jaar meer uren maken dan ooit! Meer dan de helft van de 15-jarigen is al aan de slag; bij 24-jarigen is het ruim 80%. Vaak gaat het om bijbaantjes, naast een opleiding. Vergeleken met voorgaande generaties én vergeleken met leeftijdsgenoten in andere landen is Gen Z kampioen bijverdienen. Eenmaal aan het werk kiezen jonge mensen inderdaad vaker voor parttime. Daarbij een zetje geholpen door het ouderschapsverlof dat in 2022 is ingevoerd. Onder de jonge stellen met kinderen (feitelijk alweer een andere generatie), neemt vooral het aantal vaders dat standaard een dag thuis is toe.  Inmiddels werkt 19% van alle mannen, versus 61% van alle werkende vrouwen parttime. Voor een eerlijker verdeling van huishoudelijke en werktaken lijkt me dat alleen maar goed nieuws.

Jongeren zijn net sneeuwvlokjes. Bijzondere kristallen die smelten zodra het leven een beetje tegenzit. Oftewel, Gen Z is minder weerbaar. Op social zag ik een fragment uit de serie Oogappels, waarin Merel raast tegen een jonge collega: ‘Of je gaat nu aan het werk en ervoor zorgen dat je je spullen op tijd ingeleverd hebt, of je gaat met je sneeuwvlokjesmentaliteit op zoek naar een andere baan!’ Op Instagram vind je onder dit fragment meer dan duizend reacties, waarin vooral herkenning en frustratie doorklinjen: ‘BAMMM’, ‘Hopppaaa!’, ‘Geweldig!’ Het boeiende is dat meerdere mensen erbij refereren aan hun eigen entree op de arbeidsmarkt. ‘Zo ben ik ook opgegroeid toen ik begon met de bijbaantjes. Niet zeiken, maar werken.’ Vaak denk ik: is dit niet vooral een gevolg van de huidige arbeidsmarkt? Er zijn zoveel vacatures dat jongeren die ergens niet tevreden zijn ook elders aan de bak kunnen. Jongeren hebben op dit moment de arbeidsmarkt aan hun zijde en daardoor de luxe om eisen te stellen. Tegelijk ontneemt deze discussie het zicht op een belangrijke issues waar jongeren en jongvolwassenen wel degelijk mee kampen. Het RIVM monitort de mentale gezondheid onder 12- tot 25-jarigen met een driemaandelijkse meting. De cijfers laten zien dat grote groepen kampen met eenzaamheid, stress en somberheid. De top-3 waar deze groep zich zorgen over maakt: beschikbare woonruimte, stijgende dagelijkse kosten en de gevolgen van oorlog. Reële actuele uitdagingen binnen én buiten werk. Jongeren hebben het moeilijk omdát de maatschappij complexer is geworden.

Ze zijn niet geïnteresseerd of lijken wel vastgelijmd aan hun mobiel. Mensen vragen zich soms af hoe ze met jongeren in contact kunnen komen. De Telegraaf had het onlangs op de socials zelfs over de ‘Gen Z stare’: een lege emotieloze blik waarmee jongeren als het ware uit tunen en afstand nemen van het directe leven. In een explainer-filmpje wijdt de krant het fenomeen aan drie factoren: social media, de coronapandemie en tot slot overprikkeldheid. Op TikTok reageert iemand met: ‘En wat zegt Gen Z er zelf over? Geen idee waar je het over hebt.’ Een reactie die ik spot on vind. Laten we dit soort stereotype statements achterwege laten en meer in gesprek gaan om te kunnen ervaren dat er veel meer is dat mensen bindt dan ze vaak denken. En te ontdekken dat jongeren onderling ook enorm verschillen. Ja, het zijn net mensen.

Dus hoor jij een volgende keer een sneer naar Gen Z of, zo je wilt, naar Boomers of welke generatie dan ook? Neem er afstand van met de beste Gen Z stare die je op kunt zetten. Zoom uit en doe er niet aan mee.

Dit artikel verscheen eerder in MarketingTribune 12, 2025. Niks meer missen in het nieuwe jaar? Neem dan nu een abonnement op vakblad MarketingTribune. Als eerste onze mooie artikelen lezen met de geur van papier en de pracht van print.