JONGERENICONEN 2026 - 'Zoek common grounds tegen polarisatie'

Eén ding is duidelijk: hopelijk minder hufterigheid, stelt copywriter Martijn de Vreeze. ‘De staat van Nederland uitgelegd in zeven seconden. Als boeren boos zijn, blokkeren ze wekenlang snelwegen met tractors. Als klimaatactivisten hun punt willen maken, springen ze op snelwegen rond Den Haag en Amsterdam. Als criminelen een conflict hebben, leggen ze een vuurwerkbom voor de deur van je buren. Als bewoners geen AZC willen, intimideren ze gemeenteraadsleden. En als de harde kern van Ajax een overleden supporter wil eren, organiseren ze een pyro-show tijdens de wedstrijd. Zou het niet fijn zijn als dit soort ik-wil-m’n-punt-makers iets meer aan het woord “samen” van samenleving denken? Al die acties zijn satisfying voor jezelf, maar tamelijk kut voor anderen. Zo veranderen we van samenleving langzaamaan in een schijt-aan-anderen ego-leving.’

Ondertussen doet Gen Z wereldwijd een gooi naar de macht en werpt regimes omver. Het FD meldt op 17/10/’25: ‘Naar voorbeeld van Nepal werpt Gen Z de regering van Madagaskar omver … wie volgt? Wereldwijd komen jongeren in opstand tegen hun politieke leiders. Ze mobiliseren zich online en eisen hervormingen, soms met opmerkelijk succes.’ Ze organiseren zich via platforms als Facebook, TikTok en Discord. In Marokko verenigden jonge activisten zich als ‘Gen Z 212’ en gingen ze met leuzen als ‘We willen geen WK, maar gezondheid en onderwijs’ de straten op. Ook in Zimbabwe en Kenia ging Gen Z de straat op, aldus het FD. Opvallend.

Maar hoe detecteert Gen Z nog betrouwbare bronnen, nu zelfs de onkreukbare BBC een loopje met het nieuws blijkt te hebben genomen om de Amerikaanse president extra te belasteren? En nu algoritmes van Big Tech de vrijheid van meningsuiting lijken te sturen? Zo weigert ChatGPT Mohammed-cartoons te maken, hoewel dit misschien weer beter zou zijn tegen polarisatie. Cultuurpsycholoog Keyvan Shahbazi zegt naar aanleiding van de BBC-gate: 'De democratie loopt pas echt gevaar wanneer nieuwsmedia gaan opvoeden in plaats van informeren’ (TG 2/12/'25).

In Amsterdam leidde een gratis kinderboekje over het 750-jarig stadsjubileum tot kritiek: traditionele feesten zoals Koningsdag of Kerstmis en het Joodse erfgoed worden daarin volkomen genegeerd, waarna een 21-jarige student een eigen, écht inclusieve versie drukte.

Imago koningshuis verbetert (bron: Ipsos)

In deze tijd van polarisatie valt het koningshuis op, dat recent in Suriname liet zien hoe je ook kunt helen en verbinden zonder de geschiedenis te vergeten. Ook de woorden van misschien wel onze aanstaande premier Rob Jetten in de verkiezingscampagne werden beloond. Hij sprak over de opdracht om negativisme te doorbreken: ‘De bereidheid om nieuwe wegen te bewandelen. Het kan wél.’

Onderzoek van Robert Putnam, te zien in de NRT/Netflix-docu Join or Die, laat zien dat het afnemende gemeenschapsgevoel in de VS ook Nederland kan raken. Bekijk dee trailer hieronder.