Tips voor veilig chatten

Daarom heb ik onderzocht op welke privacyvoorwaarden je moet letten bij het downloaden of gebruiken van een app, en wat veilige mogelijkheden zijn om berichten te versturen via een telefoon. Dit heb ik gedaan door de literatuur en online artikelen te bestuderen, een expert te raadplegen en een aantal gebruikers te interviewen in een groepsgesprek.

Privacy & veiligheid
Welke privacyvoorwaarden kun je voor jezelf in acht nemen bij het gebruiken van een app en wat is veilig? Natuurlijk heb je niet altijd zin om de privacyvoorwaarden te lezen als je een app hebt gedownload. Sterker nog, meestal klikken we zonder er over na te denken en het te lezen op ‘ik accepteer de voorwaarden’, zodat we meteen aan de slag kunnen met de app. Alle zes de gebruikers van messenger-apps die ik heb geïnterviewd gaven lachend toe dat zij geen van allen de voorwaarden hadden gelezen. Toch is het verstandig, indien je veilig gebruik wilt maken van een messenger-app, op een aantal aspecten te letten wanneer je de privacyvoorwaarden te zien krijgt bij het downloaden. ‘Je beseft eigenlijk niet dat jouw gevoelige informatie misschien gebruikt kan worden, en dat is best eng!’, zegt Esmee Spanjer, 23-jarige studente. Het beste is om het antwoord op de volgende vragen in de voorwaarden te bekijken.

1. Worden mijn berichten opgeslagen op de servers van de dienst, en voor hoelang?
Wanneer je persoonlijke berichten voor onbeperkte tijd worden opgeslagen, is het niet verstandig de app te gebruiken. Je gegevens kunnen dan worden gebruikt voor niet altijd bekende doeleinden. Een voorbeeld hiervan is de app WeChat. De servers van deze app staan in China, en zijn onderhevig aan de censuur van Chinese overheid. In het algemeen kun je er van uitgaan dat des te minder (of zelfs het liefst helemaal niet) je berichten worden opgeslagen, des te veiliger de app is voor je privacy.

2. Waar bevinden zich de servers van de dienst en wat betekent dit voor mij?
Indien de servers van de dienst zich in Europa bevinden, hoef je je geen zorgen te maken. Dan val je namelijk onder Europese wetgeving, en mag er niet in jouw gegevens worden gekeken door de overheid. Bevinden de servers zich buiten Europa, wees dan alert. Als de servers zich in de VS bevinden, val je onder de Amerikaanse privacywet. Deze wet bepaalt dat de politie in je gegevens mag kijken. In extreme gevallen, zoals hierboven genoemde servers in China, betekent dit dat overheid en de dienst zelf onbeperkt toegang hebben tot jouw gegevens.

3. Worden mijn berichten gescand voor commerciële doeleinden, bijvoorbeeld adverteerers?
Het komt steeds meer voor dat je berichten worden gescand voor commerciële doeleinden, wat betekent dat bepaalde woorden of locaties die jij gebruikt, naar partners van de app worden gecommuniceerd. Met deze info kunnen zij gerichte advertenties maken voor gebruikers. Het best is natuurlijk als de messenger-app geen persoonlijke informatie doorstuurt naar andere partijen, dan is er sprake van een non-profit app. Vaak worden alleen jouw niet-persoonlijke gegevens gedeeld met adverteerders en bedrijven. Bepaal dus voor jezelf in hoeverre jij wilt dat je gegevens op welke manier dan ook worden gedeeld.

4. Wordt mijn persoonlijke informatie verwijderd als ik mijn account verwijder?
Optimaal zou zijn als de app na het verwijderen van je account, ook al je gegevens en bewaarde gesprekken verwijdert, omdat je nooit 100% zeker weet wat er nog met jouw informatie wordt gedaan. Ook dit kun je vinden in de privacy policy van de app.

De cloud
Steeds meer consumenten maken gebruik van 'de cloud' voor het plaatsen van gegevens op externe servers. Bescherming Persoonsgegevens (CBP) waarschuwt dat het opslaan van je bestanden in clouds niet zonder risico is. Bedrijven als Google, Microsoft en Apple bieden diverse diensten aan. Het lijkt handig een backup te hebben waar gebruikers overal ter wereld bij kunnen, maar de eigenaar is niet de enige die er makkelijk bij kan, is gebleken uit onderzoek van het Instituut voor Informatierecht. Dit instituut toont aan dat in ieder geval de Amerikaanse opsporingsdiensten zeer makkelijk toegang hebben tot de gegevens. Indien de clouddienst onder Amerikaanse wetgeving valt, is er zeer beperkte rechtsbescherming voor Nederlandse gebruikers van deze dienst. Bedenk daarom goed of je wilt dat je berichten en media worden opgeslagen in je cloud. Je kunt bij instellingen van je messengerapp deze functie voor een cloud reservekopie in- of uitschakelen.

Hoe zit het met de privacy policy van populaire messengerapps?
De meest gebruikte messenger-apps ter wereld zijn:

• Whatsapp
• Telegram
• Facebook Messenger
• iMessage
• Snapchat
• Skype
• Viber
• Google Hangout
• WeChat
• Line
• BBM (BlackBerry messenger)
• Threema
• MessageMe

Ik gebruik zelf vijf van deze apps, namelijk: Whatsapp, Facebook Messenger, Telegram, Snapchat en iMessage. Dit vind ik persoonlijk de fijnste apps, uiteraard in gebruik, maar vooral omdat de meesten van mijn bekenden deze apps ook gebruiken als chat-app. Maar welke van bovengenoemde zijn het meest veilig? Hieronder bespreek ik er drie die veilig in gebruik zijn, aan de hand van eerder genoemde aandachtspunten.

Telegram
De gratis messenger-app Telegram Messenger is in korte tijd erg populair geworden, vooral door de overname van WhatsApp door Facebook. Een halve dag nadat de overname door Facebook werd bekendgemaakt, verschijnt dit alternatief in de App Store. De app valt op door zijn privacybeleid. Telegram is volledig beveiligd door middel van encryptie. De berichten zijn standaard beveiligd, maar je kunt ook een ‘geheim gesprek’ starten waarbij berichten alleen door een specifieke code per toestel kan worden ontgrendeld. Ofwel: je kunt veilig chatten en alleen de ontvanger kan met dat specifieke toestel de berichten bekijken. De oprichters zijn twee Russen. Het hoofdkantoor van Telegram bevindt zich in Berlijn, waar ook de servers zijn geplaatst. De app heeft geen banden met Rusland en valt onder de Europese wet. Dit is een belangrijk voordeel van Telegram, want de servers van bijvoorbeeld WhatsApp staan in de Verenigde Staten, waar informatie onder de Amerikaanse privacywet staat. In Nederland gebruiken ongeveer 800 000 mensen Telegram. Telegram is niet commercieel. ‘Ik vind het belangrijkste voordeel aan de app dat hij veiliger is, en je het ook op je computer kunt gebruiken’, zegt Daniel Kooij, 30 jaar, online marketingspecialist en gebruiker van Telegram.

Viber
Viber begon als gratis applicatie waarmee je gratis naar andere gebruikers kon bellen, maar is inmiddels ook een populaire messenger-app geworden. Viber heeft meer dan 200 miljoen gebruikers. Belangrijkste uit het privacybeleid: je adresboek voor het vinden van andere contacten wordt opgeslagen op de servers van Viber, tot 45 dagen nadat je de app verwijdert. Viber slaat je berichten niet op. De servers van Viber staan onder andere in de Verenigde Staten, wat wel betekent dat de Amerikaanse overheid informatie kan inzien. Je persoonlijke informatie wordt niet verkocht aan andere partijen.

Threema
Threema is opgericht door Zwitsers en heeft alle servers voor de berichten ook in dat land staan. De app kost € 1,79 en heeft verschillende beveiligingsmogelijkheden. Voordat je je aanmeldt, wrijf je met je vinger op een vierkant vlak om een unieke encryptie aan te maken. Je versleutelt je berichten dus echt zelf. Threema zet hoog in op privacy: ‘In tegenstelling tot andere populaire berichten-apps hebben zelfs wij als serverbeheerder geen mogelijkheid om je berichten te lezen. We hebben geen kennis van je persoonlijke encryptie.’ Informatie over verzender en ontvanger worden extra beveiligd om meekijken te voorkomen. Berichten, afbeeldingen, video’s en locaties worden vanaf jouw toestel versleuteld verstuurd naar de ontvanger en bij aankomst meteen op de servers van Threema verwijderd. Komen ze niet meteen aan, dan wordt een bericht 7 dagen vastgehouden. Je persoonlijke informatie wordt niet verkocht aan andere partijen. Het aantal gebruikers is nog onbekend.

Nadat op 19 februari 2014 bekend werd gemaakt dat WhatsApp voor 16 miljoen dollar werd overgenomen door Facebook, zijn veel mensen bang voor de waarborging van hun privacy. Zo bestaat het risico dat hun gegevens voor commerciële doeleinden zullen worden gebruikt, net zoals bij Facebook nu al het geval is met gerichte advertenties. Uit mijn onderzoek en analyses blijkt dat het initiatief voor het beschermen van je privacygevoelige informatie allereerst bij jezelf ligt. Kijk goed in de privacy policy van de chat-apps die je wilt gebruiken, en zoek naar de antwoorden op de belangrijke vragen met de in acht te nemen punten, zoals genoemd in dit artikel. Bedenk daarnaast goed of je je chatgeschiedenis op laat slaan in een ‘cloud’. Zo heb jij er in ieder geval alles aan gedaan om het risico van het delen van jouw persoonlijke informatie door diensten op een manier die jij niet wilt, zo klein mogelijk te maken.

Dit blog is geschreven door Denise Broere, derdejaars studente Communicatiemanagement aan de Hogeschool van Utrecht.