[column] Deep learning versus gerechtvaardigd belang

De Algemene Verordening Gegevensbescherming-beginselen zijn 'rechtmatigheid, behoorlijkheid, transparantie'.

Dit betekent dat ook inzicht moet worden gegeven over de werking van algoritmen. Voor de gemiddelde websurfer resulteert dat in onbehapbare privacy policies, dus men klikt klakkeloos OK. Websurfers zijn niet meer alert. Senator en informatierecht-professor Hans Franken, introduceerde hiervoor destijds het begrip ‘klikmoeheid’.

Zelflerende algoritmen zijn geprogrammeerd vanuit de gedachte steeds efficiënter dichter bij hun doel te komen. Hoe meer data hoe beter. Maar waar staan de immer uitdijende data, cookies kun je nog verwijderen. Deep learning werkt met lagen, vergelijk neuronen in ons brein. Het neigt naar intuïtief leren. Het nadeel hiervan is dat representaties voor de mens onherkenbaar zijn, zo ook toetsing aan de AVG-beginselen.

Techreuzen
Via deep learning wist Google een computer zichzelf te laten leren wat een kat is, zonder dat deze computer ooit info over een kat had gehad. Fashion++ van Facebook kan voorspellen wat jouw aankopen worden van de volgende collectie van je favoriete merk en je richting aankoop forceren. Hiervoor heb je zelf een vinkje gezet bij het aanmaken van een account. Maar wat als de politieke partij die hier het slimst mee omgaat verkiezingen wint… Zowel de EU als de Autoriteit Persoonsgegevens keurt praktijken van de techreuzen af. Burgers verliezen zelfbeschikkingsrecht.

Oplossing
Deep learning als alternatief verbetert de situatie niet zolang de OK-button als privacy-eis volstaat. Door klikmoeheid vallen websurfers onwetend ten prooi aan manipulatie via deep learning waar zelflerende cookies aan ten grondslag liggen. In Gegevensbescherming en de Homo Digitalis wordt een andere opzet voorgesteld. In dat systeem wordt afgestapt van het vragen van toestemming voor ieder gebruik. Bepaalde verwerkingen worden toegestaan (omdat daartoe een gerechtvaardigd belang aanwezig is) en tegelijkertijd worden andere vormen van gebruik expliciet verboden (omdat die niet zijn te baseren op een gerechtvaardigd belang). Dat pakt dan veel beter uit. Dit lijkt op het eerste gezicht voor individuen minder autonomie op te leveren. Maar bij nadere beschouwing is dit veelal niet het geval. Immers, deze autonomie is momenteel een wassen neus en beschermt in het geheel niet tegen de verwerkingen waar men werkelijk bezwaar tegen heeft.

Norbert Mirani
Science of the Time.

bron: Lokke Moerel, Dorien Prins , beeld: 123RF