[column] Voor vertrouwen is geen keurmerk nodig

Nederland heeft in totaal ongeveer 300 keurmerken. Milieucentraal heeft inmiddels een keurmerkwijzer in het leven geroepen waar je kunt checken welke keurmerken voor jou werken. Er zijn twaalf topkeurmerken voor voeding geselecteerd, met daarnaast nog vijf andere toppers die ook beter zijn dan het wettelijk minimum. Want dat is de benchmark, het wettelijk minimum.
 

Merken hebben moeite met de waarheid
Keurmerken zijn niets anders dan een graadmeter om minieme verschillen aan te geven en daarmee meer geld te verdienen. Eerder een marketingtruc dan een instrument om mensen daadwerkelijk te helpen kiezen. Blijkbaar hebben merken keurmerken nodig om voorkeur te creëeren. Best gek, want als mensen een merk zouden vertrouwen op wat het belooft, dan zou een keurmerk helemaal niet nodig zijn en is de waarheid genoeg. Maar steeds meer merken lijken moeite te hebben met de waarheid en dat schaadt het vertrouwen.

Tricksters
We leven in een cultuur waarin velen het niet zo nauw nemen met de waarheid en we gek worden gemaakt met halve waarheden, vaak valse beloftes of ronduit keiharde leugens. Jitske Kramer legt dit goed uit in haar boek Tricky Tijden. Het archetype de Trickster heeft de overhand gekregen en zich ontpopt tot charismatisch leider. We zien ze overal op belangrijke machtposities. Van Rusland tot de VS en van Nederland tot Oekraïne. En wat te denken van het zakenleven. Hoe nauw nemen Musk, Zuckerberg en Cook het met de waarheid? Zijn Tesla, Facebook of Apple nog wel te vertrouwen? En hoe zit het met Heineken, ING en Albert Heijn? We hopen natuurlijk van wel.

Zuckerberg, Trump en fake news
Tricksters spelen met de grens van wat mag en kan en we lijken het gewoon te accepteren. Dat verklaart waarom we ons collectief blijven verbazen hoe politici, wereldleiders en leaders of industry maar weg blijven komen met de grootste leugens, schandalen en bedrog. Bijvoorbeeld Mark Zuckerberg die recent weer eens spijt heeft betuigd. Dit keer omdat hij tijdens corona onder druk van het Witte Huis misinformatie heeft verspreid middels de Facebook-factcheckers en door Facebook-gebruikers die kritsich waren op het beleid te censureren. Facebook kunnen we dus allang niet meer vertrouwen, maar dat wisten we al. Het aantal actieve Facebook-gebruikers is al een aantal jaar dalende.

Vertrouwen is het cement van onze samenleving
En factcheckers zijn al net zo onbetrouwbaar als keurmerken. Een sign of the times. We leven in een tussentijd. In de culturele antroplogie heet deze fase liminaliteit. Een transitiefase waar we doorheen moeten. Vergelijkbaar met herstel van een ziekte, een tijd van bezinning en op kracht komen. We blijven hangen in de liminaliteit, terwijl we juist vol vertrouwen vooruit moeten. De Edelman Trust Barometer van 2024 bevestigt dit en zegt dat de vertrouwenscrisis in het Westen zeer serieus dient te worden genomen: ‘Hypocrisie, gaslighting, leugens en incompetentie eisen een hoge tol. Het zal steeds moeilijker worden het tij te keren’.

Geef als merk het goede voorbeeld
Vertrouwen is het cement van onze samenleving. De Chinese wijsgeer Confucius zei hierover: ‘Wie geen vertrouwen stelt in anderen, zal ook nimmer het vertrouwen van anderen winnen.’ Laten we beginnen met elkaar te vertrouwen. Het merk Eko Plaza geeft hierin het goede voorbeeld en heeft er heel duidelijk voor gekozen mensen wel dat vertrouwen te geven. Met een duidelijke en onderscheidende belofte. Bij Ekoplaza is alles biologisch, en niet een beetje, maar 100%. Kijk, dat is duidelijk en geeft vertrouwen. Daar hebben we geen keurmerken meer voor nodig.