[column] Ethiek in het schap

In deze pilot shop lijk je in beeld op niet meer dan een staafje met een bolletje, dus blijf je onherkenbaar.

Dat zullen de meeste mensen wel toestaan, maar wat staan we toe bij dilemma’s bij bijvoorbeeld de zelfrijdende auto? Wie ontwijk je als van beide kanten van de straat iemand onverwachts oversteekt en de auto zeker weet dat hij ze niet beiden kan ontwijken? Welke rijdt hij dan aan, dat kind van vier of die oma van tachtig? Allemaal ethische vraagstukken.

Die vraagstukken zijn er ook in de supermarkt. Weliswaar op kleinere schaal, maar ik zie er steeds meer komen. Neem bijvoorbeeld een nieuwe vegan geraspte mozzarella: die ziet eruit als kaas, hij smaakt als (goedkope) kaas en hij reageert op je pizza als kaas. Kijk je op de verpakking, dan is hij gemaakt van water, kokosolie, zetmeel en, o ja, nog een beetje vitamine B12. De voedingswaarde? Nul eiwitten, nul nutriënten die kaas waardevol maken, op dan beetje toegevoegde vitamine B12 na dan.

Denk je goed te doen door vegan te eten, maar je krijgt dus niets binnen. Dat geldt ook voor een aantal vegan burgers. Junkfood is het eigenlijk, maar dan met de claim van diervriendelijk of duurzaam. Maak je het zo niet nog moeilijker voor de consument om gezond te eten? De ethische vraag is: wat is hierin nog toegestaan?

Dezelfde vraag stel ik me bij een nieuwe palmolievrije margarine. Vanuit duurzaamheidsoogpunt een goede zaak, maar als je dan ziet wat het alternatief is, vet van vruchten van een boom die alleen solitair kan leven in woestijnachtige omgeving en niet gecultiveerd kan worden. En een boom die belangrijk is voor de lokale bevolking. Is dat ethisch?

Waar de maker van zelfrijdende auto’s zich al deze ethische vragen moet stellen, lijkt ‘permissible’ in de supermarkt nog nauwelijks te bestaan. Supermarkten zien dat de consument vegan en palmolievrije producten wil. Elk product dat in deze trend wordt aangeboden, is dan ook meer dan welkom en krijgt, zeker als er een goed marketingplan omheen zit, een plek op het schap. Is het kopen van zo’n product de volledige verantwoordelijkheid van de klant of heb je hier als supermarkt ook een taak? 

Anneke Ammerlaan

foto: Vincent Gilhione (nog niet-zelfrijdende Alfa)